Al meer dan 17.000 hectare
duurzaam beheerd terrein gecertificeerd!

Steeds meer overheden, waterbedrijven en andere organisaties gaan over tot het gecertificeerd duurzaam beheren van hun terreinen met de Barometer Duurzaam Terreinbeheer.

De tabel en het kaartje tonen een overzicht van de stand van zaken per februari 2008. Totaal is meer dan 17.000 hectare gecertificeerd (een oppervlakte zo groot als 28.000 voetbalvelden). Vanzelfsprekend zijn in de donkergroene gebieden ook vele andere –nog niet gecertificeerde- terreinbeheerders actief. Inmiddels is een aantal waterschappen, gemeenten en bedrijven gestart met de interne en externe voorbereiding voor certificering.

Op de volgende pagina’s artikelen over drie organisaties die de afgelopen tijd een certificaat ontvingen (Vitens Midden-Nederland,  middelburg, Amsterdam-Slotervaart) en een artikel over Hoogheemraadschap Delfland die opgaat voor ‘zilver’.

Drinkwaterbedrijf Vitens Midden-Nederland heeft in januari 2008 het niveau goud van de Barometer Duurzaam Terreinbeheer gehaald. Dit drinkwaterbedrijf ontving het certificaat voor de duurzame wijze waarop het in de regio Midden-Nederland terreinen beheert. Hierdoor komen onder andere geen onkruidbestrijdingsmiddelen meer terecht in het oppervlaktewater. Vitens vindt het belangrijk om haar terreinen duurzaam te beheren en borgt dit voor haar gehele verzorgingsgebied in een ISO 14001 certificaat. Regiodirecteur Frans Jutte van Vitens Midden-Nederland is trots op de behaalde prestatie: "Al in 2000 ontstonden de eerste beleids- en beheersplannen om bewust om te gaan met terreinbeheer en voor een milieuvriendelijker bestrijding van onkruid. In 2005 constateerden we dat de bestaande bedrijfsvoering op dit gebied goed aansloot bij de criteria van de Barometer Duurzaam Terreinbeheer. Dat resulteerde uiteindelijk tot een intentieverklaring voor het certificeringstraject die in 2005 werd ondertekend. En nu dus in goud.”

Jan Klapwijk overhandigde namens KIWA en SMK het certificaat aan regiodirecteur Frans Jutte van Vitens Midden-Nederland.

Alternatieve bestrijdingsmethode
“De afspoeling van onkruidbestrijdingsmiddelen is voor drinkwaterbedrijven als Vitens een probleem en heeft bovendien een nadelig effect op planten en dieren", legt Jan Klapwijk, unit-manager Infrastructuur en Mobiliteit van keuringsinstantie KIWA uit. "In Nederland komt op dit moment per jaar 207.000 kilo actieve stof uit bestrijdingsmiddelen via verhardingen in het milieu terecht. Door partijen als Vitens die onkruid duurzaam bestrijden, kunnen we de emissie van bestrijdingsmiddelen naar oppervlaktewater terugdringen.” 
 
Terugdringen emissie bestrijdingsmiddelen
Vitens Midden-Nederland heeft aangetoond te voldoen aan de criteria voor de Barometer Duurzaam Terreinbeheer op het gouden niveau. Met ondersteuning van Vewin en in samenwerking met provincies en waterschappen ontwikkelde SMK de Barometer Duurzaam Terreinbeheer. Een belangrijk uitgangspunt van de Barometer is om de emissie van bestrijdingsmiddelen naar oppervlaktewater zo veel mogelijk te voorkomen.

"In december vorig jaar hebben wij Brons gehaald op de Barometer Duurzaam Terreinbeheer", zegt Sjaak de Visser, medewerker voorbereiding op het ingenieursbureau van de gemeente Middelburg. Hij verzorgde de voorbereiding van de procedure voor het behalen van het certificaat. "De taken zijn bij ons duidelijk verdeeld", vertelt De Visser. "Ik ben verantwoordelijk voor de voorbereiding en de mensen in het veld doen de uitvoering. In het proces zijn wij begeleid door de Plant Research International van de Universiteit Wageningen. Ik moet zeggen dat eigenlijk alles vlekkeloos verlopen is. We hebben nu een op maat gemaakt handboek over hoe we duurzaam terreinbeheer op z'n 'Middelburgs' doen."

Wethouder Van Klinken overhandigt het certificaat aan Kees Sanderse, afdelingshoofd van het realisatiebedrijf dat verantwoordelijk is voor het uitvoerende werk van de gemeente.

Persoonlijke motivatie
"Op 21 september was de eerste audit", vervolgt De Visser. "Die is uitgevoerd door de certificatie-instelling SGS. Aan de hand van dat bezoek, dat wel een hele dag heeft geduurd, hebben wij het certificaat Brons gekregen." De reden van de gemeente Middelburg om op te gaan voor het bronzen certificaat is sterk gemotiveerd door de persoonlijke betrokkenheid van wethouder Van Klinken. De Visser: "Hij is een warm voorstander van de Barometer Duurzaam Terreinbeheer en heeft ons erg gestimuleerd deze stap naar certificering te zetten. De gemeente Middelburg vindt het belangrijk om de burger te laten zien dat zij zorgt voor de omgeving."

Gestructureerder
De Visser heeft de indruk dat er voor de toepassers van Duurzaam Onkruidbeheer op Verhardingen praktisch gezien niet zoveel is veranderd. "Maar de processen worden nu met het handboek veel gestructureerder en voor iedereen inzichtelijker uitgevoerd. De toepassing van Roundup is door het Glyfosaatbesluit veel strikter geworden. Vanaf 2007 mag het middel alleen nog volgens de strikte voorwaarden van DOB-methode (Duurzaam Onkruidbeheer) op verhardingen worden toegepast."

Het Hoogheemraadschap Delfland hoopt komende zomer het certificaat Zilver te behalen op de Barometer Duurzaam Terreinbeheer. "Het verloopt allemaal erg voorspoedig", zegt Ron Leidekker, centrale kam-coördinator (kwaliteit, arbo, milieu) van het Hoogheemraadschap Delfland. "En het is nog erg leuk om te doen ook!"

Delfland heeft in december 2007 besloten een pilot te starten om het certificaat te gaan behalen. "We hebben afgesproken om het gesegmenteerd te gaan doen", vertelt Leidekker. "Eerst de regio Zuid en daarna breiden we uit naar de overige terreinen."

Beperkt team
Leidekker, die veel ervaring heeft met het implementeren van milieusystemen, is samen met collega Martin Vermeulen en een externe adviseur betrokken bij dit project. "We hebben het team met opzet beperkt gehouden, want anders wordt het meer een soort praatclubje. Nu hadden we op 18 januari de kick-off en lag er in februari al een eerste versie van het handboek klaar. In maart staat de communicatie op stapel en in april hopen we dan het geheel te kunnen afronden, zodat we in mei het eerste bezoek van een certificatie-instelling kunnen plannen."

Delflandse organisatie
"Eigenlijk deden we al veel op het gebied van duurzaam terreinbeheer", zegt Leidekker. "Het is dus vooral een kwestie van bestuderen en ordenen, zodat de afspraken kunnen worden bevestigd in een certificaat. Mijn collega bouwt registers op en zorgt voor de contracten en ik vertaal de certificatienorm naar een handboek speciaal voor de Delflandse organisatie."

Voorbeeldfunctie
"Een van de redenen waarom we dit doen, is omdat we eigenlijk het idee hadden dat we al op dit niveau zaten", legt Leidekker uit. "Maar vooral omdat we als overheid een voorbeeldfunctie hebben. Je kunt niet van anderen verlangen dat zij aan normen voldoen als je er zelf niets aan doet."

Marijke Vos toonde zich onder de indruk van de prestatie van Slotervaart om als eerste stadsdeel van Amsterdam dit certificaat te behalen. Zij kenschetste Slotervaart dan ook als voorloper op het gebied van duurzaam terreinbeheer. Voor de andere 13 stadsdelen van Amsterdam staat het certificeren van het beheer van de openbare ruimte opgenomen in het Milieubeleidsplan Amsterdam 2007-2010. De certificering past ook bij het rijksbeleid ten aanzien van het gebruik van onkruidbestrijdingsmiddelen op verhardingen en bij de voorbeeldfunctie van de overheid.

Met het behalen van het certificaat laat Slotervaart zien heel zorgvuldig om te gaan met de onkruidbestrijding in straten en op pleinen. Standaard wordt in Slotervaart onkruid via speciale borstelmachines verwijderd. Als het echt niet anders kan, worden ook chemische middelen gebruikt. Dit gebeurt heel zorgvuldig, zodat zo min mogelijk bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater terecht komen. Herman Docters van Leeuwen van Stichting Milieukeur onderstreepte tijdens de certificaatuitreiking het belang hiervan: “In Nederland wordt 1% van de bestrijdingsmiddelen voor straten en pleinen gebruikt, maar dit veroorzaakt wel voor 50% de vervuiling van het oppervlaktewater”.

Een periodieke controle van de certificatie-instelling Kiwa garandeert ook voor de toekomst een goede werkwijze en resultaat. Paulus de Wilt toonde zich weliswaar tevreden met het behalen van ‘brons’, maar ziet het ook als een uitdaging om voor ‘zilver’ of zelfs ‘goud’ te gaan. “Wij moeten tenslotte de andere stadsdelen van Amsterdam vóór blijven!” zo zei hij.

Milieuwethouder Marijke Vos en Stadsdeelwethouder Paulus de Wilt bij de uitreiking van het certificaat Brons van de Barometer Duurzaam Terreinbeheer. >>