Veel belangstelling voor duurzaam geteelde bomen

Duurzame bomen staan volop in de belangstelling. Zowel inkopers als aanbieders bereiden zich voor op een nieuw tijdperk in de inkoop van openbaar groen. Aan beide kanten geldt dat met veel enthousiasme wordt gewerkt aan milieuvriendelijk groen: duurzame bomen zijn 'booming'.

Cuno van Geet is adviseur duurzaam inkopen bij SenterNovem en heeft meegewerkt aan de ontwikkeling van criteria voor duurzame bomen. "Het maakt deel uit van een breed programma waarin we criteria opstellen voor 80 productgroepen, in het kader van Duurzaam Inkopen. Dat gaat gelden voor verschillende over heden, wat ook betekent dat er veel partijen bij betrokken zijn. Op dit moment worden duurzaamheidscriteria opgesteld die worden geïmplementeerd in de bedrijfsvoering van de overheden."

SMK-support
Cuno van Geet geeft een toelichting bij de rol van SMK in het proces: "SenterNovem schakelde SMK in voor ondersteuning tijdens het proces van criteria-ontwikkeling en met het leggen van contacten in de markt. SMK heeft tenslotte veel expertise op dit gebied doordat zij criteria ontwikkelde voor onder meer Milieukeur bomen, maar ook bijvoorbeeld voor de Barometer Duurzaam Terreinbeheer. Bestaande bovenwettelijke product gerichte criteria voor bomen, vormden de basis voor de ontwikkeling van de criteria voor de inkoop van plantmateriaal binnen de productgroep Duurzame groenvoorziening. Wij mogen als overheidsinstantie natuurlijk niet direct verwijzen naar specifieke keurmerken als EKO en Milieukeur, daarom gelden de achterliggende criteria."

Afbakening
"Er komt best veel kijken bij het ontwikkelen van criteria voor duurzame groenvoorziening. Niet alleen heb je te maken met zeer uiteenlopende activiteiten en verschillende betrokken partijen, je moet ook goed nadenken over de verschillende keuzes die je hebt. Want wat neem je nu mee in de criteria ontwikkeling voor duurzame groenvoorziening? Wat is nou precies duurzaam inkopen, welke aspecten bepalen of iets bij duurzaam inkopen hoort of niet? Dat moet je dus goed afbakenen. Om een voorbeeld te noemen: de keuze tussen verharding of groen hoort er volgens ons niet bij. Natuurlijk komt groen de leefbaarheid meer ten goede dan bestrating, maar is dat nu duurzaam inkopen? Nee dus, vonden wij, maar je moet dat wel eerst helder vaststellen. Ook de keuze voor bepaalde soorten plantmateriaal moet je berede neren. Je kunt nog zo graag willen dat er uitsluitend inheemse soorten worden geplant, maar er is altijd wel weer een situatie te bedenken waarin je toch bijvoorbeeld beter uitheemse platanen kunt gebruiken in plaats van eiken."

Getoetst bij betrokkenen
Uit de criteriaontwikkeling is een aantal minimumeisen voortgevloeid die de gemeenten kunnen gebruiken in hun aanbestedingen. Iedere aanbieder die offerte uitbrengt voor die aanbesteding zal hier dan aan moeten voldoen voor het eigen bedrijf of voor de geleverde producten. Daarnaast is een aantal extra criteria (gunningscriteria) die gemeenten kunnen gebruiken zodat aanbieders extra duurzaamheidspunten kunnen scoren binnen een aanbesteding. "Het document met de criteria", vervolgt Van Geet, "is getoetst bij alle betrokkenen en ondergaat nog een juridische en inkooptechnische toets. Tijdens het proces van criteriaontwikkeling heeft een inhoudelijke klankbordgroep meegedacht, is een beleidsmatige programmagroep ermee in de weer geweest en tenslotte wordt er een eind beslissing genomen door de stuurgroep, die bestaat uit de bestuurders bij ministeries, provincies, de VNG, Rijkswaterstaat, de Unie van Waterschappen en het inkoop bureau van het Rijk. We zijn nu in het eindstadium van de criteriaontwikkeling, dus ik verwacht dat de eerste provincies en gemeenten er dit najaar mee aan de slag kunnen gaan."

JAN DE VRIES (BOOT & CO BOOMKWEKERIJEN):

Boot & Co is een van de grootste boomtelers van Nederland. Het bedrijf heeft zo'n 120 hectare, verdeeld over een grote kwekerij in Zundert en een kleinere in Boskoop. Van daaruit wordt een compleet assortiment voor openbaar groen geleverd aan professionele afnemers, inclusief gemeenten. Vorig jaar besloot algemeen directeur Jan de Vries om de Zundertse vestiging op te laten gaan voor Milieukeur.

"Boot & Co is al jaren bezig met het milieuvriendelijker maken van de bedrijfsvoering", legt De Vries uit. "Dat heeft te maken met een innerlijke drijfveer, met een leerproces, en met het feit dat we voorzien dat we er commercieel mee kunnen scoren. We hadden al een aantal jaren zowel de bedrijfs certificaten ISO 9001 als ISO 14001 op zak, en daar komt straks het product certificaat Milieukeur bij. Omdat we ISO hadden, waren we al enigszins bekend met de procedurele kanten van certificering en hadden we een groot aantal gegevens al langer beschikbaar. Onze adviseur DLV had goed gezien dat we feitelijk geen enorme inspanningen zouden hoeven doen om op de vereiste milieuprestatie uit te komen. Uiteraard moesten we toch een en ander aanpassen in de bedrijfsvoering, met name op het gebied van onkruid bestrijding."

Op zoek naar alternatieven
De Vries vindt dat het proces van het implementeren in de bedrijfsvoering van de criteria van Milieukeur prima is verlopen. "Tja, papieren rompslomp houd je nu eenmaal, en ik vind het ook wel jammer dat je voor de verschillende certifi caten telkens naar verschillende certificatie instellingen moet, maar al met al viel het niet tegen. We zijn ons inmiddels aan het oriënteren op de volgende stap: wij willen het liefst de gehele teelt biologisch maken. "Daarna volgt volgend jaar Milieukeurcertificatie van onze vestiging in Boskoop. Daar spelen echter geheel andere zaken, vanwege de veenbodem en de oppervlakte- en grondwatersituatie. Daarom hebben we besloten daar een jaar langer de tijd voor te nemen. Bepaalde meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen mogen wij dan niet meer gebruiken. Daarvoor moesten we op zoek naar alternatieven. Maar die hebben we gevonden, dus het ziet er rooskleurig uit."

Commerciële meerwaarde
De Vries is van mening dat Milieukeur commerciële meerwaarde biedt. "Kijk, als de regels zo zouden zijn dat je er niks mee kunt verdienen, ben je niet goed bezig. Maar wij voorzien dat, zeker met het DBO-beleid van de overheid, meer en meer afnemers in Nederland bereid zijn een geringe meerprijs te betalen voor een duurzaam product. Overigens gaat een groot deel van onze productie naar andere landen binnen Europa, dus hoop ik niet dat men daar allemaal zijn eigen regels en keurmerken gaat gebruiken."

Verduurzaming
Volgens De Vries zijn er nog andere aspecten te noemen die, los van het Milieukeur, belangrijk zijn in de verduurzaming van zijn bedrijfsvoering. "Wij doen als bedrijf zelf aan kweek en veredeling. Zo kweken we bijvoorbeeld rozen en heesters die niet vatbaar zijn voor veel voorkomende ziekten als meeldauw. Daardoor kun je in de toekomst volstaan met steeds minder gewasbeschermingsmiddelen. Ook doen we studies naar manieren om efficiënter om te gaan met water door opvang, gietwaterbassins, of een retentievijver. En niet te vergeten: wat gebeurt er als de bomen de poort verlaten? Misschien kunnen we milieuwinst boeken met efficiënter of slimmer transport. Zo blijven we bezig met een zoektocht naar steeds duurzamer bomen!"

JOHAN OVERBEEK:

Johan Overbeek leidt al een aantal jaren het bedrijf in zware vormbomen, laan- en leibomen. Zijn bedrijf in Oirschot is momenteel druk in de weer met het invoeren van Milieukeur.

"In dat kader", vertelt Overbeek, "heb ik me onlangs als lid aangesloten bij de BMB, de Brabantse Milieukeur Boomkwekers. Samen sta je immers sterker, en je bent dan samen met mensen die duurzaam willen kweken. Ik draag geen geiten wollen sokken, maar ik houd wel van het concept 'verbeter de wereld, begin bij jezelf'. Voor mij betekent telen onder Milieukeur een extra inspanning, omdat je beperkt wordt in het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Breed werkende middelen mogen niet meer, en de middelen die wél mogen kennen een beperking in hoeveelheid. Daarom zijn we nu bezig met het aanleggen van een mechanisch systeem om onkruid te verwijderen, in de vorm van een zwenkarm. Die kan tussen de bomen schoffelen in banen. Daarnaast kiezen we ervoor om schimmelbestrijding met natuurlijke middelen te doen en de omgeving zodanig in te richten dat natuurlijke vijanden van schadelijke insecten en bomenziekten alle kans krijgen om hun werk te doen. Ook gebruiken we al tien jaar geen kunstmest maar stalmest, waarbij de aanwezige stikstof veel langzamer vrijkomt."

Meer afzet
Overbeek hoopt met het Milieukeurcertificaat ook meer afzet op de overheidsmarkt te bereiken: "De overheid is immers bezig met een duurzaam inkoopbeleid. Veel kwekers spelen daar nu op in. Ik hoop wel dat de overheid inderdaad duurzaamheid laat prevaleren boven kostprijs, want een duurzame boom is iets duurder.”